De sterke vrouw van de woestijn

8 juli 2010 Niet alleen zachtmoedige slaapliedjes, maar vooral een openlijke schreeuw naar de wereld buiten de Westelijke Sahara. Mariem Hassan stelt op confronterende wijze de onderdrukking van de Sahrawi in haar land aan de kaak.





Shouka, wat 'de doorn' betekent, toont Mariem's roots, de cultuur van de Azawan-woestijn in de Westelijke Sahara. Het album bevat intieme liedjes en betoverende poëzie, maar straalt ook een zekere strijdkracht uit. Al decennia lang is de Westelijke Sahara min of meer een kolonie van Marokko en hebben de inwoners geen recht van spreken in hun eigen land. Dit album is een eerbetoon aan het volk van Mariem en een aanklacht tegen onrecht, discriminatie en vervolging en opgedragen aan alle Sahrawi over de hele wereld. De meesten wonen nog op hun geboortegrond, maar veel van hen wonen al ruim 34 jaar in vluchtelingenkampen of zijn naar elders vertrokken.

Revolutionaire nummers
Van 1884 tot 1975 was het gebied een kolonie van Spanje onder de naam Spaanse Sahara. Sindsdien is de status van het gebied omstreden. In 1975 werd de Westelijke Sahara ingelijfd door Marokko, maar op 27 februari 1976 werd met steun van Algerije de Arabische Democratische Republiek Sahara (ADRS) uitgeroepen als een onafhankelijke staat. Het grootste gedeelte van het gebied wordt bestuurd door Marokko als de 'zuidelijke provincies'; ongeveer één vijfde van de oppervlakte is in handen van het Polisario en wordt door haar 'vrije zone' genoemd.
De titeltrack Shouka is een voorbeeld van de diversiteit van de muziek van de Azawan. Het is Mariem's antwoord op een toespraak van Felipe Gonzalez (later de president van Spanje) in 1976 die hij hield in de vluchtelingenkampen en de nog altijd open wond die hij achterliet.
Het album bevat nogal wat tracks die getuigen van het onderdrukte bestaan van de mensen in de Westelijke Sahara. Zo gaat Maatal-la over de district Aauin waar een deel van de inheemse Sahrawi gebukt gaat onder de voortdurende onderdrukking door Marokko en is Tefla Madlouma het verhaal van een meisje dat is aangerand. In het bezette gebied zijn het vaak jonge studenten die naar willekeur zijn gearresteerd en mishandeld.

Muzikale vertrouweling
Ook haar persoonlijke verhaal is getekend door de nodige ongeluk. Zo verloor zij in 2005 haar gewaardeerde muzikale vertrouweling en gitarist Baba Salama. Hij was mede verantwoordelijk voor haar vorige album, Deseos uit hetzelfde jaar. Mariem heeft wanhopig naar een vervanger gezocht en kwam in contact met een jonge gitarist, die in haar band wilde spelen. De klik met Lamgaifri was er vrijwel onmiddellijk.
Het nummer Baba Salama is een eerbetoon aan haar vroegere muzikale strijdmakker.

Het album doet mij veel denken aan de muziek van andere strijdbare bands als Tinariwen, Toumast en Etran Finatawa. Maar dat is natuurlijk niet zo vreemd als je de culturele verbondenheid in ogenschouw neemt en hun gemeenschappelijke strijd voor waardering. Rauw album van een sterke vrouw van de woestijn.

Muziek  (468x60)