Ali’s laatste meesterwerk

25 maart 2010 Het onlangs verschenen Ali & Toumani is een album van duetten van gitarist Ali Farka Touré en koraspeler Toumani Diabaté, twee van de meest vooraanstaande muzikanten van Afrika. Dat dit het laatste album zou zijn voor Ali's dood in 2006, maakt het een uniek erfstuk.





Ali had een gave. Hij was een muzikaal fenomeen, een pionier, een leermeester. Zijn levensmissie was om de Afrikaanse cultuur te bevorderen, met name de Malinese. Hij zette daarmee Mali, en in ruimere zin heel Afrika, muzikaal op de kaart. En als muzikant is dat het hoogst haalbare.
Dit nieuwe album moest er vooral een worden die alles wat Ali in het verleden had gedaan samenvatte. Niet dat er geen nieuwe nummers waren, maar het was een idee om nieuwe variaties op oudere nummers te maken. Ali & Toumani is dus vooral een soort van discografie van Ali Farka Touré, als ultieme erfenis.
In The Heart Of The Moon was een onmiddellijk succes, wereldwijd. Niet wetende dat Ali niet lang daarna zou overlijden, blijkt het initiatief om een nieuw album op te nemen bijna een goddelijke ingeving. Het idee was om een album te maken dat in eerste instantie bedoeld was voor familie, vrienden en liefhebbers. Een album waarmee Ali bijna fysiek in hun aanwezigheid zou zijn.

Drie middagen in Livingston Studios
Na het succes van In The Heart Of The Moon en het winnen van een Grammy Award, werden Touré en Diabaté uitgenodigd om een reeks concerten te doen in Europa. Die gelegenheid werd door World Circuit's Nick Gold aangegrepen om het tweetal te vragen tijd vrij te maken om opnieuw samen de studio in te duiken en weer een album op te nemen. Het was minder dan een jaar later dat Touré bezweek aan een slepende ziekte. Dat maakt dit album des te specialer: het sluitstuk van een omvangrijke muzikale carrière. Niet alleen voor de hoofdrolspeler overigens, ook voor bassist Orlando 'Cachaíto' López was het het laatst vat er van hem op geluidsdrager verscheen.
Ali was ziek en lijdde onder aanvallen van pijn. Er waren momenten tijdens de opnames, dat ze gedwongen werden te stoppen, omdat Ali zoveel pijn leed. Het was moeilijk voor hem dit album te maken, maar hij wilde door blijven gaan. Er was een moment tijdens de opnamesessies dat men zich serieus afvroeg of de sessies niet beter gestaakt konden worden, maar door volharding van vooral Ali zelf is de realisatie van dit album tot een goed einde gekomen.

Toumani
Ook voor Toumani Diabaté, inmiddels ook wereldster op de kora, was de samenwerking met Ali Farka Touré niet alledaags. Toumani: 'Wat me echt heeft verbaasd tijdens het spelen met Ali was hoe briljant hij de Mande-liedjes van de griots, onze liedjes, beheerste. Ali is geen griot. Je wordt geboren als griot, maar je kunt er nooit een worden. Afkomstig uit een adellijke familie is het maken van muziek geen voorbestemming zoals bijvoorbeeld in mijn eigen familie. Niettemin vocht Ali voor de West-Afrikaanse cultuur. Mali is een land waar elke regio zijn eigen muziek heeft en elke regio zijn dingen te zeggen heeft. De regio's verschillen van elkaar, maar er is een groot gevoel voor gemeenschap en iedereen kan zich daarmee vinden. Ali wist dat, leefde daarvoor en vocht ervoor.'
Er was een duidelijk verschil tussen het opnameproces van In The Heart Of The Moon en Ali & Toumani. 'Ali & Toumani is een meer verfijnde plaat dan onze vorige samenwerking. We hadden meer tijd om op te nemen, te luisteren en het opnieuw op te nemen.', aldus Toumani. 'We hadden die tijd echt nodig om dingen beter te begrijpen en te proberen ze te perfectioneren. De opnames voor het eerste album, in Hotel Mande in Bamako, waren goed. Het was de eerste keer dat we samen hadden gespeeld, het was in Afrika en er was duidelijk een Afrikaanse sfeer op de plaat. Maar nadat Ali en ik een paar concerten samen hadden gespeeld en veel meer tijd in elkaars aanwezigheid hadden besteed, werden onze geesten echt met elkaar verbonden. Voor onze laatste samenwerking wilden we veel meer tijd investeren in de techniek van spelen, waardoor het een wijzer en zachter album is geworden. Muziek die we kunnen proeven.'

Muziek  (468x60)